Categorie archief: materialen beroepsonderwijs

Ontwikkelopdracht voor docenten

Wij gaan uit van de uitgebreide professionele oriëntatie van docenten. Deze houdt in dat docenten naast ‘lesgeven’ verantwoordelijk zijn voor het ontwikkelen van studiematerialen en de kwaliteitszorg.

Het ontwikkelen van studiematerialen vraagt deskundigheid, tijd en middelen. Het overleg hierover vindt plaats tussen leidinggevende en docent. Het is gangbaar dat de uitkomst van dit overleg niet wordt vastgelegd in een eenduidige opdracht. De gevolgen hiervan zijn vergelijkbaar met die bij studenten: onduidelijkheid, vermijdbare problemen en onmogelijkheid om te sturen op inhoud, kwaliteit en tijd.

Een goede opdracht voor docenten heeft in principe dezelfde kenmerken als een goede opdracht voor studenten. U kunt hier een voorbeeld zien van een opdracht van een teamleider aan een ontwikkelgroep betreffende het ontwikkelen van een studiehandleiding voor de integrale opdracht ‘verantwoord advies en voorlichting geven’ voor een mbo-opliding voor doktersassistenten.

Schema ‘curriculumconsistentie in beroepsopleidingen’

Het doel van een beroepsopleiding is het scheppen van een educatieve omgeving waarin leerlingen en studenten plezierig, doelgericht en kosteneffectief zicht voorbereiden op toekomstige beroepsuitoefening. Aldus zijn er veel belanghebbenden bij een beroepsopleiding: leerlingen en studenten, docenten, het werkveld, de overheid, de maatschappij en de schoolbesturen.
De kwaliteit van een beroepsopleiding neemt toe naarmate de overeenstemming van opvattingen tussen de docenten/manamagement, de studenten en het werkveld groter is (externe consistentie).
De kwaliteit van een beroepsopleiding neemt eveneens toe naarmate de samenhang tussen beroepsprofiel, leeractiviteiten en toetsen sterker is (interne consistentie).

De samenhang tussen deze elementen en de wijze waarop ze elkaar beïnvloeden, zijn samengevat in het schema ‘curriculumconsistentie in beroepsopleidingen’:

curriculumconsistentie in beroepsopleidingen

Kenmerken van goede opdrachten in beroepsopleidingen

In een beroepsopleiding staan opdrachten centraal. De opdrachten zetten leerling en student aan tot leren. Het is de kwaliteit van deze opdrachten die ervoor kan zorgen dat leren als zinvol en aantrekkelijk wordt ervaren.

Opdrachten hebben kwaliteit als zij de volgende kenmerken bezitten.

  1. De opdracht is ontleend aan een beroepstaak of beroepshandeling en laat de leerling/student deze taken of handelingen uitvoeren of nadenken over deze uitvoering. De leerling/student werkt daarbij met een realistische beroepscasus dan wel beroepsprobleem of beroepsdilemma.
  2. De opdracht laat de leerling/student nadenken over de gewenste aanpak van een casus, probleem of dilemma (‘wat te doen’) en over het waarom van die aanpak.
  3. De opdracht heeft enige omvang (niet ‘een opdrachtje’) en levert een tastbaar resultaat op: voorstel, advies, tekening, schets, verslag, schema, plan, draaiboek, spel en dergelijke.
  4. De opdracht biedt de leerling/student de mogelijkheid tot zelfsturing en zelfstandigheid die zij/hij aankan en die in overeenstemming is met de zelfsturing en zelfstandigheid die zij/hij later in de beroepspraktijk zal tegenkomen.
  5. De opdracht bevat criteria voor het toetsen van het resultaat.
  6. De opdracht staat op papier en is ondubbelzinnig (consistent) geformuleerd.

Studiehandleidingen maken voor beroepsopleidingen

De bron voor een module/studie-onderdeel is het leerplan. Het leerplan is een overzicht van te leren beroepstaken en de door de student uit te voeren opdrachten/studie-onderdelen.
In de studiehandleiding wordt het studie-onderdeel verder uitgewerkt. Het belangrijkste onderwerp hierbij is de opdracht. Verder bevat de studiehandleiding onder meer informatie over de organisatie van het leren en de beoordeling.
Om het maken van studiehandleidingen gemakkelijker te maken, zijn er vijf checklists ontwikkeld. Elke checklist is een werkmodel/stappenplan dat gebruikt kan worden bij de opbouw dan wel de beoordeling van een studiehandleiding binnen een van de vijf leerlijnen.
Via de volgende links kunt u de betreffende checklists in Word-formaat downloaden en desgewenst daarna voor eigen gebruik bewerken.

  1. stagelijn
  2. integrale lijn
  3. conceptuele lijn
  4. vaardighedenlijn
  5. regielijn