Welk oordeel gaf Onderwijsinspectie over experimenteerscholen?

Het concept van De School was destijds aanleiding voor het experiment. Het experiment ging evenwel niet over het integrale concept maar slechts over een onderdeeltje daarvan, de onderwijstijd. Deze misslag van toen heeft nu desastreuze gevolgen. Bij slechts twee van de deelnemende scholen was de onderwijstijd onderdeel van een onderwijskundig concept, bedoeld om leerlingen beter onderwijs en meer kansen op ontwikkeling te geven. Duidelijk is dat de onderzoeksmethode die de onderwijsinspectie heeft toegepast (het bekende Toezichtkader), niet geschikt was om de meeropbrengsten van deze concepten in kaart te brengen. Er is een bestaand toezichtkader toegepast op nieuwe scholen. Die nieuwe scholen leverden nieuwe opbrengsten die niet ‘gezien’ konden worden met het oude kader. Het bestaande kader kon alleen meten of de nieuw schoolconcepten niet minder opleverden dan reguliere scholen. Het onderzoek heeft niettemin positieve uitkomsten laten zien voor deze scholen. Citaten uit het rapport van de Onderwijsinspectie over deze scholen (het ontbreekt in het rapport aan een bladzijdenummering, vandaar de verwijzing naar paragrafen):

  • Slechts één van de deelnemende scholen voldeed in 2014 aan alle randvoorwaarden. Bij deze school is sprake van een doordacht concept, goede leraren, goede aansturing door de directie en ondersteuning door het bestuur (voorwoord).
  • Eén school heeft ervaringen om naast het flexibiliseren van de onderwijstijd ook te werken met flexibele begin- en eindtijden. Dit heeft voordelen voor het bioritme van sommige leerlingen en geeft ouders de mogelijkheid de schooltijden aan te passen op hun werktijden. Daarnaast stelt het leraren in staat in kleine groepjes extra instructie of pre-teaching te geven. Voor deze school biedt het een goede mogelijkheid om passend onderwijs te geven (paragraaf 2.2, 4ebullit).
  • Een aantal scholen staat leerlingen toe meer onderwijsuren te maken dan het wettelijk minimum. (…) Door deze werkwijze krijgen leerlingen meer instructie- en verwerkingstijd (paragraaf 2.2).
  • Twee scholen die onderwijs en opvang hebben gecombineerd, hebben de onderwijstijd fors uitgebreid om zo een breder aanbod te kunnen bieden. Het is niet goed mogelijk vast te stellen of deze extra onderwijstijd effect heeft op de resultaten. De extra tijd wordt namelijk vooral besteed aan activiteiten waarvoor in de reguliere lessen geen tijd is. Wel profiteren kinderen van extra instructiemogelijkheden voor de reguliere lessen. In die zin zou de extra lestijd een gunstig effect kunnen hebben op de opbrengsten van de school (paragraaf 2.2).
  • Er zijn twee scholen die met volledig geïndividualiseerd onderwijs werken. Deze scholen doen dat door een forse uitbreiding van de onderwijstijd (…). Zij stellen leraren aan die verspreid over de dag lesgeven (paragraaf 2.3).
  • Eén school werkt vanuit sociocratische principes. Op deze school zijn beslissingen altijd gebaseerd op via dialoog verkregen consent en worden ouders en kinderen in hoge mate betrokken bij het samenstellen van het individuele leerplan van de leerlingen (paragraaf 2.3).
  • Eén school geeft ouders nadrukkelijk inspraak bij de samenstelling van het onderwijsprogramma van het kind (paragraaf 2.3).
  • Door het werken met flexibele begin- en eindtijden kunnen leerkrachten meer aandacht besteden aan leerlingen met extra onderwijsbehoeften. Deze werkwijze kan een dagelijkse verlichting betekenen van de extra inspanningen die passend onderwijs van veel scholen, leraren en leerlingen vraagt (paragraaf 2.4).
  • Twee scholen hebben op deze indicator de beoordeling goed gekregen. Beide scholen zijn gedurende 50 weken alle dagen open van 8.00 tot 18.00 uur. Alle leerlingen genieten hierdoor veel meer onderwijs dan de wet minimaal voorschrijft. Deze scholen zorgen er wel voor dat leerlingen ook voldoende vakantie krijgen (paragraaf 3.3).

Het eindrapport van de Onderwijsinspectie kunt u hier lezen.
Het eindrapport van Regioplan kunt u hier lezen. Hier vindt u informatie over de deelnemende scholen en de manier waarop zij hun onderwijstijd hebben geflexibiliseerd.