Categorie archief: kinderopvang

Voorbeeld van een crisisplan onderwijs en opvang

LET OP!! DIT IS EEN PERSOONLIJK BLOG. DE OFFICIËLE EN ACTUELE INFORMATIE OVER EXAMENS WORDT GEGEVEN DOOR HET COLLEGE VOOR TOETSEN EXAMENS EN VINDT U HIER EN HIER.

Onderstaand blog is van zaterdag 14 maart 2020. Dit blog is een VOORBEELD van hoe een crisisplan voor onderwijs en opvang er op hoofdlijnen uit ZOU KUNNEN ZIEN. Dit blog was een reactie op de commotie van de twee dagen ervoor. Op donderdag 12 maart besloot de regering de scholen en de opvang open te laten. Hierop kwamen heftige reacties uit het onderwijs en de samenleving. In reactie daarop werd vrijdagavond 13 maart officieel besloten (door ministerie en onderwijs tezamen) dat scholen zelf oplossingen zouden moeten verzinnen en werd er gesproken over minder onderwijs. Dat gegeven was voor mij mede aanleiding voor dit blog. Bij ad hoc oplossingen en minder onderwijs lopen namelijk de zwakste leerlingen de grootste risico’s om tussen wal en schip te geraken. Daarnaast is het mijn zorg dat het niet verschuiven van onderwijs(tijd) en examens eveneens kan leiden tot nadelen voor leerlingen in de vorm van onzekerheid en kansenongelijkheid.
Tot slot wilde ik oproepen tot ‘rust in de tent’: scholen zijn elk jaar 12-14 weken gesloten (vakantie) en dan noemen we dat geen maatschappelijke ontwrichting. De maatschappelijke ontwrichting thans, komt mede door de simpele timing ‘het zijn nu onderwijsweken in plaats van vakantieweken’. Evenwel, die timing maken we zelf, we kunnen gemakkelijk het jaarschema veranderen. Dan ontstaat er nu rust wat onderwijs betreft, naast de onrust en zorg over gezondheid en economie. Rust voor onderwijspersoneel, voor leerlingen en ouders. Dit blog beschrijft een voorbeeld hoe we nu even rust kunnen creëren zonder dat het leidt tot minder onderwijs/kansenongelijkheid. Nogmaals dit is géén officieel beleid.

Context: 
Er is een wereldwijde crisis vanwege het corona-virus. 

Vraagstukken: 

  • Hoe organiseren we onderwijs voor alle kinderen.
  • Hoe organiseren we opvang voor kinderen van alle ouders die werken in vitale sectoren.

Huidige situatie:
Het eerste besluit van donderdag 12-03-2020, voorgesteld door de regering, werkt niet. Dat besluit hield in dat scholen voor po/vo en kinderopvang openblijven. Het werkt niet voor de scholen omdat er veel leerkrachten, leidinggevenden, ouders en wellicht ook kinderen/jongeren twijfel hebben over de veiligheid van deze aanpak en het besluit niet opvolgen. Daarnaast kán het besluit niet goed uitgevoerd worden omdat er twee besluiten conflicteren: scholen blijven open PLUS iedereen met zelfs lichte klachten moet thuisblijven.
Het werkt onvoldoende voor opvang omdat er voor vitale sectoren 7 dagen per week opvang nodig is, 24 uur per dag. 
Op vrijdag 13-03-2020 is ten aanzien van scholen overleg gevoerd door bewindvoerders + besturenraden. Uitkomst: besluit blijft gehandhaafd + scholen mogen hiervan afwijken en maatwerkoplossingen bedenken als gedeeltelijk afstandsonderwijs. Gevolg: onrust, chaos, onduidelijkheid PLUS zowel onderwijs als opvang zijn niet gegarandeerd voor iedereen die dat nodig heeft. 

Regie nemen:

In crises moet regie genomen worden, eenduidig en daadkrachtig. Rekening houdend met zoveel mogelijk gezichtspunten, zo eenvoudig mogelijk uitvoerbaar, met zo min mogelijk schade voor zoveel mogelijk mensen.

Regie over onderwijs:

  • Scholen voor po en vo sluiten per maandag 16-03-2020 tot en met de meivakantie (die loopt tot en met 10-05-2020, soms tot en met 03-05-2020). Het onderwijs wordt verschoven in de tijd.
  • Eindexamens worden landelijk 4 weken uitgesteld en starten donderdag 4 juni in plaats van 7 mei.

Scholen zijn dus de komende 7-8 weken gesloten. In deze periode ligt (meestal) 2 weken meivakantie. Met de kennis van nu is het virus over twee maanden waarschijnlijk getemperd en kan het leven weer zijn gewone loop hervatten.

Regie over (nood)opvang:

Er wordt regionaal opvang geregeld voor kinderen en jongeren. Er is aanbod voor 24 uur per dag, 7 dagen per week. Deze opvang is kosteloos voor werknemers. De regie wordt gecoördineerd vanuit de bestaande samenwerkingsverbanden passend onderwijs po. 

Toelichting onderwijs

Verschuiving po:
Leerlingen missen met dit besluit 5-6 weken onderwijs, dat is ongeveer 125-150 uur per kind. Deze tijd wordt idealiter vóór het volgende schooljaar alsnog gevolgd. Dat kan als volgt:

  • Gelijke zomervakantie van 5 weken: alle leerlingen en leerkrachten hebben dit jaar een gelijke zomervakantievan 5 in plaats van 6 weken. Voor iedereen wordt de zomervakantie van 18-07-2020 tot en met 23-08-2020
    Dit levert niet voor alle leerlingen evenveel tijd op maar kan er wel voor zorgen dat alle leerlingen bij de start van het volgende schooljaar weer gelijk kunnen lopen.
  • Woensdagmiddagen onderwijs: tussen 11-05-2020 tot 18-07-2020 hebben alle leerlingen 2 uur onderwijs. Dit is 10 weken en levert dus 20 uur extra onderwijs op. (Scholen die met een 5-gelijke-dagen-model of anderszins werken, verlengen hun schooldagen met bijvoorbeeld een half uur). 
  • Keuzes in schoolactiviteiten: scholen kiezen gericht welke schoolactiviteiten wel en niet doorgaan zodat er maximaal onderwijstijd beschikbaar komt voor de kernvakken taal en rekenen.

Met dit pakket kan onderwijs voor álle leerlingen worden gegarandeerd op een manier die voor zo goed als alle leerkrachten is uit te voeren. Bij verschuiving is er natuurlijk altijd pijn, maar deze is hiermee tot reële proporties beperkt. Vanzelfsprekend kan voor een zeer uitzonderlijke situatie een uitzonderlijke afwijking worden gemaakt. 

Verschuiving vo:
Leerlingen missen met dit besluit 5-6 weken onderwijs. Voor examenleerlingen heeft dit andere gevolgen dan voor de niet-examenleerlingen.

Examenleerlingen:

  • De examens worden 4 weken verschoven. Dit biedt scholen voldoende tijd om het nodige onderwijs alsnog te organiseren. De zelfstudietijd voor leerlingen wordt over een langere tijd uitgesmeerd. Leerlingen die nu ziek zijn, zullen meestal op tijd hersteld zijn voor de voorbereidingen.
  • Na het examen blijft er voldoende tijd over voor vakantie, herkansingen en voorbereiding vervolgstudie.

Niet-examenleerlingen:

  • Lesgeven tot zomervakantie: bijna alle scholen in het voortgezet onderwijs stoppen normaal gesproken met lesgeven ruim vóór de zomervakantie, meestal 2 weken. Deze weken kunnen nu benut worden voor onderwijs geven.  
  • Gelijke zomervakantie van 5 weken: alle leerlingen en docenten hebben dit jaar, net als in po, een gelijke zomervakantievan 5 in plaats van 6 weken. Voor iedereen wordt de zomervakantie van 18-07-2020 tot en met 23-08-2020
    Dit levert niet voor alle leerlingen evenveel tijd op maar kan er wel voor zorgen dat alle leerlingen bij de start van het volgende schooljaar weer gelijklopen.

Toelichting (nood)opvang:

Inrichting regionale opvang voor kinderen (en jongeren):
Er is opvang van nodig voor kinderen van personen die werken in vitale sectoren. Deze opvang is in beginsel 24 uur per dag, 7 dagen per week nodig. Zorg laat zich immers niet begrenzen door schooltijden. 

Voor deze opvang worden regionale (call)centra ingericht (ROK = regionale opvang kinderen). De samenwerkingsverbanden passend onderwijs po (hierna swv) zijn regionaal ingericht en hebben een landelijke dekking. Deze swv’n worden tijdelijk ingericht om de regionale opvang te organiseren en coördineren. Elk ROK heeft een leidinggevende en team, gebruik voor inrichting mensen die hier ervaring mee hebben. Alle leidinggevenden staan in contact met de burgemeesters van de grote steden (crisis-organogram maken). Deze ROK opent een telefoonnummer/website. Hier komen samen:

  • Opvangverzoeken: ouders, werkgevers, kinderen, jongeren melden hier hun opvangbehoefte. Gemeld worden: dagdeel (ochtend, middag, avond, nacht), leeftijd kind/jongere, naw-gegevens (naam, adres, woonplaats, contactgegevens) en werkgegevens ouder(s).
  • Opvanglocaties: sowieso alle scholen zijn potentieel opvanglocatie maar ook buurtcentra, kinderopvang (avond/nacht ivm slaapgelegenheid) e.d.
  • Medewerkers: leerkrachten, pedagogisch medewerkers, jongerenwerkers, activiteitenbegeleiders, enz. 

In de ROK’s worden opvangindelingen gemaakt waarbij een beperkt aantal criteria geldt. Zoals: op elke groep moeten minstens twee gekwalificeerde beroepskrachten aanwezig zijn met VOG; per 10-12 kinderen is er één volwassene; per locatie zijn er niet meer dan 100 personen tegelijkertijd.

De kosten voor deze noodopvang worden betaald door de overheid. Immers, vitale sectoren zijn meestal overheid + dit is het snelste te regelen. 

Tijd en geld, waar halen we die vandaan?

Kern van het concept is dat méér en flexibele tijd veel problemen kan voorkomen of beperken. Onderwijs kampt altijd met beperkte tijd en middelen maar in het geheel is er genoeg tijd en geld. We moeten daarvoor alleen ‘over de sectoren’ heen kijken; we moeten tijd en geld samenvoegen, herschikken. Het integrale concept is financieel haalbaar en De School in Zandvoort is altijd financieel gezond geweest. In Zandvoort is gekozen voor een samenvoeging van middelen uit onderwijs, kinderopvang en passend onderwijs. Op andere plekken zou het concept financieel haalbaar zijn door samenvoeging van middelen voor achterstand, jeugdzorg, welzijn en buurtwerk.
Wie zegt dat het concept in Zandvoort niet voor elk kind bereikbaar is, heeft gelijk. Voor gezinnen met de laagste inkomsten is de eigen bijdrage €19,70 per maand. Voor zorgleerlingen met indicatie is de eigen bijdrage €0. Zodoende kan meer dan 85% van de kinderen kiezen voor het totaalpakket. De andere 15% bestaat voornamelijk uit ouders die bewust kiezen voor beperkte en vaste schooltijden.
Vanzelfsprekend willen we dit concept bereikbaar laten zijn voor alle kinderen. Destijds in 2008 was dit echter het maximaal haalbare voor een nieuwe school opgericht uit particulier initiatief (art. 23).

Wil je weten wat hiermee allemaal kan worden gedaan? Lees hier de top tien oplossingen van concept De School (link werkt).

Top tien oplossingen van het concept De School

De School heeft onwaarschijnlijk veel problemen kunnen aanpakken. Niet alleen in een papieren ontwerp, maar aangetoond in elf jaar praktijk.

  1. Verkleinen van kansenongelijkheid door méér tijd
    De School kan differentiëren naar leerinhoud, hoeveelheid tijd en planning van tijd terwijl het eindniveau van het kind tenminste gelijk blijft en vaak hoger uitkomt. Differentiatie binnen dezelfde vaste tijd vergroot kansenongelijkheid, is gebleken.
    De School kan met het rijke binnen- en buitenschoolse programma ‘tekorten’ uit de gezinssituatie compenseren en aanvullen.
    Door de evenwichtige spreiding van de onderwijsactiviteiten over het gehele jaar wordt de aangetoonde terugval in de zomervakantie voorkomen. De School-kinderen gaan alleen niet naar school als ze iets anders te doen hebben. Ze hangen niet op straat omdat de school gesloten is.
  2. Voorkomen van segregatie
    Op voorhand biedt De School bijna eindeloos veel mogelijkheden voor ontwikkeling van kinderen en adaptatie tussen gezin en school. Dit beschermt tegen segregatie. Curatieve maatregelen werken segregatie in de hand [1].
  3. Voorkomen van stigmatisering
    De gevolgen van stigmatisering zijn nauwelijks te repareren. Met het universele onderwijsontwerp wordt stigmatisering [2] van het kind voorkomen.
  4. Inclusief, passend onderwijs
    Van de 2.500 uur onderwijstijd is er tijdens 1.500 uur een bezetting van leerkrachten beschikbaar van één leerkracht op maximaal 10-12 kinderen. Door deze ratio is passend onderwijs mogelijk.
  5. Voorkomen van vroegselectie en buitensluiting
    De bekritiseerde vroegselectie geschiedt niet bij de overgang van po naar vo maar op een gangbare school al in groep 3 bij de eerste Cito-toetsen. Een V (laagste score) wordt zelden een II of een I (hoogste score) [3]. In de latere basisschooljaren krijgt de ongewenste vroegselectie vorm via de ‘plus- en klusklassen’.
    Op De School zijn alle hoofd-, hart- en handactiviteiten voor alle kinderen beschikbaar zonder selectie.
  6. Vergroting van ouderbetrokkenheid
    Ouders hebben medebeslisrecht op het niveau van het eigen kind, de groep van het kind en de gehele school. Het resultaat is dat 100% (dit is uitzonderlijk hoog) van de ouders minstens vijfmaal per jaar een diepgaand gesprek heeft met zijn of haar kind en een leerkracht. Dit bevordert het leren van het kind en vergroot de competenties van leerkrachten en ouders.
  7. Tegengaan van versnippering van zorg e.d.
    Versnippering van zorg en aandacht rond kinderen en gezinnen is een groot probleem dat met samenwerking tussen organisaties nauwelijks wordt opgelost, zoals herhaaldelijk in diverse onderzoeken is aangetoond. Het De School-concept is geen samenwerking maar een nieuw ontwerp.
  8. Aantrekkelijkheid beroep leerkracht en medezeggenschap ++
    Leerkrachten op De School hebben een breed takenpakket, inclusief het ontwikkelen van onderwijs en meebeslisrecht over schoolbeleid. Ze hebben invloed op de samenstelling van het eigen takenpakket en de eigen werktijden. Gezien de ruime openingstijden wordt er altijd in teams gewerkt, wat zowel de competentie als sociale veiligheid vergroot. Leerkrachten hebben medebeslisrecht op het niveau van het kind, de groep en de school en besluiten mee over alle beleidszaken, inclusief financiële keuzes.
  9. Minder gezinsstress
    Gezinnen ervaren veel minder stress. Er is geen dagelijkse stress rond brengen en halen, geen huiswerk, geen afstemmingsproblemen werk/zorg/gezin/school. Bij gezinscalamiteiten en levensgebeurtenissen [5] blijkt De School jaarrond het rust- en ankerpunt te zijn.
  10. Dynamisch en actueel onderwijsaanbod
    De School kan zich relatief gemakkelijk en snel aanpassen aan veranderende wensen van de samenleving. Meer techniek/muziek/beweging/sociale vaardigheden zijn voorbeelden van ‘extra’ aanbod die snel kunnen worden ingepast in het curriculum en bovendien niet ten koste gaan van aandacht voor andere vakken. Het aanbod blijft actueel door de dagelijkse lessen van gastdocenten en tien educatieve excursies per jaar [6] voor kinderen van alle leeftijden.

Waar halen we de tijd en het geld hiervoor vandaan? Lees hier verder (link werkt).

[1] Dat geldt voor alle maatregelen die pas ingezet worden als het kind afwijkt van de standaard of norm.
[2] Verdrag van New York inzake rechten van personen met een handicap dat Nederland heeft geratificeerd: ‘het afwijken leidt tot stigmatisering, gevoelens van ongelijkwaardigheid en tot minder kansen op ontwikkeling’. Universeel ontwerp dat zo min mogelijk behoeft te worden aangepast voorkomt deze stigmatisering.
[3] Laag scorende kinderen krijgen op een gangbare school minder OTL (Opportunities to learn) dan hoger scorende leerlingen. Dit stelt kinderen verder op achterstand.
[5] Voorbeelden: ouder ernstig ziek, overlijden nabije, gevangenis ouder, uithuisplaatsing kind, ziekte kind, echtscheiding ouders.
[6] Vergelijk met het aanbod van IMC basis voor de groepen 7 en 8 (https://www.imcweekendschool.nl/imc-basis/imc-basis).

Risico’s en aandachtspunten IKC

Aan IKC’s kleven ook nadelen en risico’s. Hier vindt u een aantal. Er wordt veel geïnvesteerd in het vormen van ikc’s: samenwerkingsverbanden tussen school, opvang, peuterspeelzalen en andere organisaties die zich bezighouden met de ontwikkeling van kinderen. Samenwerking lijkt voor de hand liggend maar welke problemen worden eigenlijk opgelost? Zijn de op te lossen problemen ook belangrijk? Zijn er betere en/of goedkopere alternatieven? En, zoals gezegd, kleven er ook nadelen aan de IKC-panacee? Vragen die gesteld moeten worden bij grote investeringen in geld, tijd en middelen. Want de middelen zijn schaars en de noden van kinderen en samenleving groot.